Kalendarz  

Listopad 2019
P W Ś C Pt S N
28 29 30 31 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 1
   

Najbliższe zebranie  

29.11.2019 11:00 - 14:00
Zebranie Sekcji 29 listopada 2019 r.
   

Zdjęcia z zebrań  

   

Stronę odwiedza  

Odwiedza nas 10 gości oraz 0 użytkowników.

   

O falach stochastycznych, rotacjach sejsmicznych i falach grawitacyjnych

Zbigniew ZEMBATY: O falach stochastycznych, rotacjach sejsmicznych i falach grawitacyjnych
Streszczenie: Do niedawna w sejsmologii i inżynierii sejsmicznej mierzyło się 3 składowe ruchu gruntu (wzdłuż dwóch poziomych osi x, y oraz pionowej osi z) zapominając o odpowiednich 3 obrotach wokół tych osi. Ta sytuacja wynikała z dwóch przyczyn: a) braku odpowiednej aparatury, b) negatywnego stosunku wielu badaczy w szczególności słynnego Charles’a Richtera do sensu pomiarów rotacji które zgodnie z konwencjonalnym ich opisem powinny szybko zaniknąć w miarę oddalania się od hipocentrum. Okazuje się jednak że dodatkowe 3 stopnie swobody podczas pomiarów drgań podłoża mogą przynosić wiele nowych informacji tak cennych dla sejsmologów. Światowym pionierem promowania pomiarów rotacji w sejsmologii jest akademik, emerytowany profesor Instytutu Geofizyki PAN Roman Teisseyre. Obroty podłoża wokół poziomych osi mogą też okazać się dla inżynierów bardzo ważnym (pomijanym do tej pory) obciążeniem wysokich smukłych budowli.
Jak pokazują niedawne badania, przyrządy typu ‘SMA’ powszechnie stosowane na świecie jako sejsmografy intensywnych wstrząsów są bardzo wrażliwe na ich nieintencjonalne obroty. Im mniejsze drgania podłoża tym większe zniekształcenia ich wyników. Choćby z tych powodów wprowadza się pomiary obrotów podłoża na coraz szerszą skalę. Okazało się też, że szczególnie podatne na rotacyjne wpływy były bardzo dokładne pomiary fal grawitacyjnych zakrojonego na wielką skalę programu LIGO. Dwie wielkie 4km instalacje LIGO w USA to właściwie gigantyczne dwa sejsmografy. Problem zniekształceń ich pomiarów przez ruchy rotacyjne był tak poważny, że w roku 2007 odbyło się specjalne seminarium w Menlo Park zorganizowane przez US Geological Survey, gdzie twórcy programu LIGO spotkali się ze specjalistami tego nowego obszaru badań. Po burzliwej dyskusji i wprowadzeniu stosownych korekt powstało tzw. Advanced LIGO-2, a w lutym 2016 ogłoszono długo oczekiwany sukces w postaci odkrycia fal grawitacyjnych.
Od niedawna wprowadza się przyrządy do pomiaru rotacji sejsmicznych w wielu miejscach na świecie. Dobrym poligonem są także obszary intensywnej eksploatacji górniczych gdzie powstaje wiele wstrząsów przypominających trzęsienia ziemi. Od grudnia 2015 takie pomiary prowadzi się np. na terenie górniczym kopalni Ziemowit (Zembaty, Politechnika Opolska, Mutke Główny Instytut Górnictwa). Są już pierwsze, bardzo ciekawe wyniki które zreferuje się podczas wykładu.
   
© Realizacja Zbigniew Kacprzyk